Proef het groene Ierland via cheddar, blauwaderkaas en ambachtelijke boerderijkazen
Ierland lijkt bijna voor kaas gemaakt. Het milde en vochtige klimaat zorgt voor een landschap dat grote delen van het jaar opvallend groen blijft. Overal zie je weilanden en melkvee. Toch denken veel bezoekers bij de Ierse keuken eerder aan Guinness, Irish stew en soda bread dan aan kaas. Dat is jammer, want juist de moderne Ierse farmhouse cheese-beweging heeft een bijzonder interessante verzameling kazen voortgebracht.
Van stevige cheddar tot romige blauwaderkaas en gewassenkorstkazen van kleine familiebedrijven: Ierland heeft veel meer variatie dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Wie tijdens een rondreis regelmatig een farmers market, delicatessenwinkel of boerderijwinkel bezoekt, kan bijna iedere regio via kaas ontdekken.
Het groene landschap begint bij gras
De beroemde groene kleur van Ierland is niet alleen aantrekkelijk voor vakantiegangers. Gras vormt een belangrijke basis voor de Ierse melkveehouderij.
Koeien kunnen gedurende een groot deel van het jaar gebruikmaken van weilanden. Melk vormt vervolgens de basis voor boter, room en kaas.
Die verbinding tussen grasland en zuivel is een belangrijk onderdeel van de Ierse voedselcultuur.
Cheddar is een logisch beginpunt
Cheddar ontstond oorspronkelijk in Engeland, maar de kaassoort is ook diep ingeburgerd in Ierland.
Ierse producenten maken cheddar in uiteenlopende leeftijden en smaaksterktes. Jonge kaas is relatief mild en soepel, terwijl langer gerijpte cheddar droog, brokkelig en zeer krachtig kan worden.
Voor Nederlandse kaasliefhebbers is goede gerijpte Ierse cheddar een toegankelijke eerste kennismaking.
Niet iedere cheddar smaakt hetzelfde
De naam cheddar zegt weinig over de uiteindelijke kwaliteit en smaak. Industriële jonge cheddar en een lang gerijpte ambachtelijke kaas kunnen bijna twee verschillende producten lijken.
Rijping zorgt voor meer concentratie en een stevigere structuur. Bij oudere kazen kunnen kleine kristallen ontstaan.
Vraag daarom niet alleen om cheddar, maar ook hoe lang de kaas heeft gerijpt.
Mature cheddar kan behoorlijk krachtig zijn
Op verpakkingen kom je regelmatig termen als mature of extra mature tegen. Daarmee wordt aangegeven dat de kaas langer is gerijpt dan een standaard jonge cheddar.
Zo'n kaas heeft meer karakter en kan goed naast stevig brood, chutney en bier staan.
Voor een kaasplank is een mature cheddar vaak interessanter dan de mildste supermarktvariant.
Cashel Blue zette Ierse blauwaderkaas op de kaart
Cashel Blue behoort tot de bekendste moderne Ierse farmhouse cheeses. De kaas wordt gemaakt in County Tipperary en heeft blauwe aders door een romige structuur.
Afhankelijk van rijping kan de smaak relatief toegankelijk of juist behoorlijk uitgesproken worden.
Voor mensen die zeer scherpe blauwaderkaas te heftig vinden, kan een jongere Cashel Blue een prettige kennismaking zijn.
County Tipperary is interessant voor zuivelliefhebbers
Tipperary ligt in een agrarisch deel van Ierland met veel grasland en melkveehouderij.
Juist in dergelijke regio's ontstonden verschillende ambachtelijke zuivelbedrijven.
Een bezoek aan het platteland geeft daardoor meer context aan de kaas dan wanneer je hem uitsluitend in een winkel in Dublin koopt.
Gubbeen brengt je naar West Cork
West Cork heeft een sterke reputatie opgebouwd als culinaire regio. Kleine producenten, boerenmarkten en restaurants werken er veel met lokale producten.
Gubbeen is een van de bekende kaasmakerijen uit deze omgeving. De gelijknamige kaas is een gewassenkorstkaas met een zachte tot halfzachte structuur.
De smaak kan vol en hartig zijn zonder uitsluitend door scherpte te worden bepaald.
West Cork is bijna een culinaire roadtrip op zichzelf
Wie door West Cork rijdt, kan kaas combineren met brood, vis, vleeswaren en andere producten van lokale makers.
De kleine kustplaatsen en het groene landschap maken het bovendien een aantrekkelijke regio om langzaam doorheen te reizen.
In plaats van één beroemde attractie af te vinken kun je hier juist producent voor producent ontdekken.
Durrus is nog een naam uit West Cork
Durrus is een andere bekende Ierse farmhouse cheese uit County Cork. Ook deze kaas heeft een gewassen korst en ontwikkelt tijdens de rijping meer aroma en karakter.
Het is interessant om Durrus en Gubbeen tijdens dezelfde proeverij naast elkaar te zetten.
Ondanks hun geografische nabijheid zijn het geen identieke kazen.
Milleens hoort bij de pioniers van farmhouse cheese
De moderne Ierse ambachtelijke kaaswereld kreeg vooral vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw steeds meer vorm.
Milleens uit County Cork behoort tot de namen die vaak met die ontwikkeling worden verbonden.
De kaas laat zien dat Ierland veel meer kan produceren dan alleen cheddar.
Ardrahan geeft de gewassen korst een Iers karakter
Ook Ardrahan is een bekende naam binnen de Ierse farmhouse cheese-traditie.
Gewassenkorstkazen kunnen een uitgesproken geur ontwikkelen terwijl de binnenkant zacht en romig blijft.
Laat de kaas voor het eten voorzichtig op temperatuur komen om de structuur en aroma's beter te ervaren.
Farmhouse cheese veranderde het beeld van Ierse kaas
Lange tijd draaide een groot deel van de Ierse zuivelsector om grootschalige productie. Kleine kaasmakerijen brachten daar een andere benadering naast.
Familiebedrijven begonnen kazen te maken met een eigen identiteit, vaak sterk verbonden met één boerderij of streek.
Daarmee ontstond een moderne kaascultuur die inmiddels internationaal veel waardering krijgt.
Boerenmarkten zijn ideaal voor ontdekkingen
Farmers markets zijn een goede plek om kleinere Ierse producenten tegen te komen.
Naast kaas vind je er vaak brood, vlees, vis, chutney, honing en groenten.
Vraag de verkoper waar de kaas wordt gemaakt en welke variant op dat moment het beste op smaak is.
Cork is een uitstekende kaasstad
Cork ligt dicht bij een aantal belangrijke culinaire gebieden en is daardoor een goede uitvalsbasis voor kaasliefhebbers.
Markten en delicatessenwinkels bieden producten uit West Cork en andere delen van Ierland.
Wie niet zelf langs alle boerderijen wil rijden, kan hier relatief eenvoudig een uitgebreide Ierse kaasplank samenstellen.
De English Market is een logisch beginpunt
De historische English Market in Cork is een bekende bestemming voor liefhebbers van eten.
Je vindt er verschillende verse producten en delicatessen, waaronder kaas.
Vraag bewust naar Irish farmhouse cheese om voorbij het meest algemene assortiment te komen.
Dublin verzamelt kaas uit het hele land
Ook in Dublin hoef je niet ver te zoeken naar goede Ierse kaas. Gespecialiseerde winkels en moderne restaurants besteden steeds meer aandacht aan binnenlandse producenten.
Dat maakt de hoofdstad geschikt voor een proeverij wanneer je geen uitgebreide culinaire roadtrip maakt.
Vraag om kazen uit verschillende counties om de regionale variatie te ontdekken.
Galway combineert kaas met de westkust
Galway heeft een levendige voedselcultuur en ligt midden in een regio waar landbouw en Atlantische kustproducten samenkomen.
Lokale markten en restaurants kunnen een goede introductie geven tot producenten uit het westen van Ierland.
Combineer kaas met lokaal brood en je hebt een eenvoudige lunch voor onderweg.
Ierse soda bread hoort bij de kaasplank
Een Ierse kaasproeverij hoeft geen Franse baguette nodig te hebben. Soda bread past uitstekend bij verschillende kazen.
Het stevige brood kan zowel bij cheddar als bij zachtere farmhouse cheeses worden geserveerd.
Met goede boter erbij wordt zelfs een eenvoudige lunch opvallend rijk.
Brown bread geeft nog meer graansmaak
Donker Iers brood heeft een stevige structuur en uitgesproken graansmaak.
Dat werkt vooral goed bij krachtige gerijpte kaas die naast zacht witbrood gemakkelijk te dominant zou worden.
Een plak mature cheddar op brown bread is misschien eenvoudig, maar bijzonder effectief.
Chutney is bijna gemaakt voor cheddar
Zoet, zuur en kruidig vormen een goede tegenhanger voor zoute gerijpte kaas.
Daarom zie je chutneys regelmatig naast cheddar en andere stevige kazen.
Appel, ui en verschillende vruchten kunnen allemaal de basis vormen voor een passende chutney.
Appel en kaas zijn een logische combinatie
Wie geen chutney wil, kan gewoon verse appel gebruiken. De frisheid en lichte zoetheid geven contrast aan vette en zoute kaas.
Bij blauwaderkaas kan peer eveneens uitstekend werken.
Voeg walnoten toe en je hebt met weinig moeite een complete kaasgang.
Guinness en kaas kunnen verrassend goed samengaan
Een donkere stout naast kaas klinkt misschien zwaar, maar kan uitstekend werken wanneer de kaas voldoende karakter heeft.
De geroosterde smaken van stout kunnen interessant zijn naast mature cheddar of bepaalde blauwaderkazen.
Een zeer delicate verse kaas zal sneller door het bier worden overheerst.
Ierse craftbieren geven nog meer mogelijkheden
De Ierse bierwereld bestaat tegenwoordig uit veel meer dan stout en grote lagermerken. Kleine brouwers maken pale ales, IPA's, porters, sours en andere stijlen.
Daardoor kun je bijna voor iedere kaas een lokaal bier vinden.
Vraag in een goede pub welke Ierse kaas en welk lokaal bier samen worden aanbevolen.
Cider verdient een plek naast kaas
Ierse cider kan een frisse tegenhanger vormen voor rijke kaas. Vooral drogere varianten werken goed omdat ze niet te zoet worden.
De combinatie van appel en cheddar is zowel in vaste als vloeibare vorm logisch.
Bij een romige blauwaderkaas kan een iets fruitigere cider juist interessant zijn.
Whiskey en kaas zijn voor de stevige smaken
Ierse whiskey kan eveneens met kaas worden gecombineerd, maar vraagt om kleine hoeveelheden.
Een krachtige gerijpte cheddar of blauwaderkaas kan voldoende karakter hebben om naast de sterke drank overeind te blijven.
Water hoort bij zo'n proeverij altijd op tafel.
Een pub is niet altijd de beste plek voor kaas
Hoewel pubs centraal staan in de Ierse eetcultuur, hebben ze niet automatisch een uitgebreide selectie regionale kazen.
Voor een echte kaasontdekking zijn delicatessenwinkels, farmers markets en restaurants die met lokale producenten werken vaak interessanter.
De pub komt daarna uitstekend van pas voor het bijpassende bier.
Kijk op de kaart naar de county
Bij Ierse farmhouse cheese wordt vaak duidelijk vermeld uit welke county de kaas afkomstig is.
Dat maakt het leuk om tijdens een roadtrip kazen te verzamelen uit de gebieden waar je doorheen reist.
Een kaas uit Cork, Tipperary of een andere county krijgt zo een geografische betekenis.
Koop kaas rechtstreeks bij de producent
Sommige kaasmakerijen hebben een boerderijwinkel of verkopen hun producten in de directe omgeving.
Controleer vooraf of bezoekers welkom zijn; een werkende boerderij is niet automatisch een toeristische attractie.
Wanneer verkoop aan huis mogelijk is, krijg je wel een bijzonder directe verbinding met de maker.
Maak zelf een Ierse kaasplank
Begin met een relatief milde farmhouse cheese. Voeg daarna een mature Irish Cheddar en een gewassenkorstkaas zoals Gubbeen of Durrus toe.
Eindig met een blauwaderkaas zoals Cashel Blue.
Serveer brown bread, appel, peer, chutney en walnoten erbij en je hebt een plank waarop verschillende kanten van de Ierse zuivelwereld samenkomen.
Bewaar kaas goed tijdens een roadtrip
Ierland nodigt uit tot lange autoritten langs de kust en door het binnenland. Kaas urenlang in een warme auto laten liggen is echter geen goed idee.
Neem een kleine koelbox mee wanneer je regelmatig producten bij boerderijen en markten koopt.
Dat is vooral belangrijk bij zachte en verse kazen.
De regen heeft ook een smakelijke kant
Vakantiegangers klagen graag over het wisselvallige Ierse weer. Voor het landschap en de landbouw heeft die neerslag echter een andere betekenis.
De groene weilanden die Ierland zijn beroemde uitstraling geven, vormen ook de basis voor een enorme zuivelsector.
Indirect proef je dat landschap terug in boter, melk en kaas.
Ierland ontdekken via kaas betekent het platteland ontdekken
De interessantste Ierse kazen vertellen meestal geen verhaal over grote fabrieken, maar over families, boerderijen en regio's.
Cashel Blue brengt je naar Tipperary, terwijl Gubbeen, Durrus en andere farmhouse cheeses de aandacht richting County Cork trekken. Mature cheddar laat vervolgens zien hoeveel karakter een ogenschijnlijk eenvoudige kaassoort kan ontwikkelen.
Combineer die kazen met soda bread, chutney, cider of een lokaal bier en je hebt een maaltijd die net zo goed bij Ierland hoort als stew in een pub.
Wie tijdens een rondreis dus door alweer een groen landschap rijdt, kan zich afvragen welke kaas er achter de volgende heuvel wordt gemaakt. Die vraag levert waarschijnlijk een interessantere vakantie op dan steeds hetzelfde blok cheddar uit de supermarkt.